غلامرضا جلالى ( گروهى از پژوهشگران )

130

مشاهير مدفون در حرم رضوى ( فارسي )

در محاصره بگيرند . در جنگى كه بين نيروهاى نياز قلى و ياران درويش در قريه لولى رخ داد ، نياز قلى شكست خورد و به قلعه بلخ عقب‌نشينى كرد . البتّه در اين جنگ عصمت اللّه خان قبچاقى زخمى و بعد از چند روز كشته شد ؛ با توجه به اينكه درويش او را در نظر مريدان رويين‌تن كرده بود ، مرگش باعث كم اعتقادى طرفداران درويش شد و به تدريج از اطراف او پراكنده شدند . « 1 » نياز خان هم عده‌اى را براى دستگيرى درويش ، كه در محل شاه مردان ( مزار شريف كنونى ) مستقر بود ، فرستاد و بعد از دستگيرى او را به قتل رساند . « 2 » در همين زمان سپاهى از جانب نادر به فرماندهى محمد حسين چشم‌گزك كه براى سركوبى شورش درويش رسول به سمت بلخ مىآمد ، با شنيدن خبر كشته شدن درويش همچنان به راه ادامه دادند و طرفداران و ايلاتى را كه در اين شورش شركت داشتند به شدت سركوب و از آنها كله مناره ساختند . « 3 » در اواخر عمر نادر شاه كه در گوشه و كنار قلمرو او شورش‌هايى رخ داد ، والى بدخشان به نام ميرزا نبات به همراه ميرزا قلى آرالى هم از اطاعت خارج شدند و از دادن خراج ساليانه امتناع كردند . نياز قلى عده‌اى از سركردگانش را به نزد آنها فرستاد ولى نتيجه‌اى حاصل نشد . « 4 » در همين زمان يعنى سال 1158 ه . ق ، كه عليقلى خان برادرزاده نادر شاه براى سركوب شورش‌هاى ماوراءالنهر راهى آن نواحى بود ، نياز خان موظف شد « سور و سات » اين لشكركشى را فراهم سازد اما در انجام آن كوتاهى كرد . نصر اللّه ميرزا ، حاكم خراسان و پسر نادر ، در اين زمينه نامه‌اى به نزد نياز خان فرستاد و او را توبيخ كرد ، نياز خان هم در جواب شاهزاده را سرزنش نمود . « 5 »

--> ( 1 ) - همان / 380 ؛ محمد كاظم مروى : پيشين 3 / 994 . ( 2 ) - محمد كاظم مروى : پيشين 3 / 995 . ( 3 ) - همان 3 / 998 ؛ ميرزا مهدى خان استرآبادى : پيشين / 380 . ( 4 ) - محمد كاظم مروى : پيشين 3 / 1093 . ( 5 ) - همان 3 / 1093 - 1094 .